Een kathedraal voor de kunst

Ulrike Grafberger, maandag 15 april 2013, 262 keer bekeken

Een kathedraal voor de kunst

Het staat op het punt te gebeuren: op 13 april 2013 opent het Rijksmuseum opnieuw haar deuren. Koningin Beatrix zal het museum officieel inwijden, dit is haar laatste officiële taak als koningin. In de periose voor de heropening staan de media, en niet alleen de Nederlandse media, vol artikelen over het Rijksmuseum, de supermarkten van Albert Heijn verkopen pakken melk en yoghurt met meesterwerken van het Rijksmuseum erop en de terugkeer van De Nachtwacht van Rembrandt is zelfs uitgezonden op de Duitse televisie. Wat is de reden van deze mediahype? Is het Rijksmuseum niet gewoon een museum zoals alle andere? Absoluut niet.

Lees meer

Het staat op het punt te gebeuren: op 13 april 2013 opent het Rijksmuseum opnieuw haar deuren. Koningin Beatrix zal het museum officieel inwijden, dit is haar laatste officiële taak als koningin. In de periose voor de heropening staan de media, en niet alleen de Nederlandse media, vol artikelen over het Rijksmuseum, de supermarkten van Albert Heijn verkopen pakken melk en yoghurt met meesterwerken van het Rijksmuseum erop en de terugkeer van De Nachtwacht van Rembrandt is zelfs uitgezonden op de Duitse televisie. Wat is de reden van deze mediahype? Is het Rijksmuseum niet gewoon een museum zoals alle andere? Absoluut niet.

Het Rijksmuseum is het topmuseum van Nederland. In de 800 ruimtes worden er zo’n 8.000 kunstwerken uit 8 verschillende eeuwen tentoongesteld. Het Rijksmuseum geeft daarom een overzicht van de Nederlandse geschiedenis van de Middeleeuwen tot de 20e eeuw. Bovendien weerspiegelt het museum de Nederlandse identiteit. Het Rijksmuseum is dus niet alleen een kunstzinnige ervaring maar ook een reis door de tijd. Samen met 140 journalisten vanuit de hele wereld kreeg ik een voorproefje van het Rijksmuseum. En wat kan ik erover zeggen? Ik was heel erg onder de indruk.

Overweldigend

Het Rijksmuseum is niet alleen inspirerend vanwege haar kunstwerken maar ook door het gebouw waarin het is gevestigd. Dat gebouw is in een periode van tien jaar ingrijpend gerenoveerd. Wat hebben ze in die tien jaar gedaan? Daarvoor moet je eerst wat meer weten over de geschiedenis van de bouw.

De Nederlandse architect Pierre Cuypers (1827 – 1921) leverde het monumentale museumgebouw in 1885 op aan de Gemeente Amsterdam, maar ze waren er niet echt gelukkig mee. In de ogen van de Nederlandse protestanten was het gebouw te pompeus, te katholiek en te opvallend. De liberalen vonden het neogotische gebouw een anachronisme. Dus werden de kleurrijke muren wit geschilderd en de geschilderde decors van de Oostenrijkse schilder Georg Sturm weggehaald. Er heerste een bepaalde soberheid. Inmiddels is het gebouw gereconstrueerd, op basis van oude foto’s en tekeningen, op de manier waarop Cuypers het bedoeld had. De geschilderde decors zijn opnieuw in de omlijstingen geplaatst en de oude muurschilderingen zijn blootgelegd. De prachtige mozaïek- en terrazzovloeren hebben ook een facelift gekregen. Vooral de vloer in de entreehal is erg indrukwekkend en de renovatie van deze ruimte heeft twee jaar geduurd.

De twee grote binnenhoven zijn ook in ere hersteld: in de loop der jaren waren een aantal verdiepingen toegevoegd. Deze zijn allemaal weggebroken om meer ruimte te creëren. Nu verwelkomt het Rijksmuseum haar gasten in twee grote, lichte atria, van waaruit je zo de individuele tentoonstellingsruimtes in kunt lopen. En daar zul je van de ene verbazing in de andere vallen. De donkergrijze muren en de unieke verlichting, die Philips speciaal voor het Rijksmuseum ontwierp, zorgen ervoor dat de kunstwerken extra goed tot hun recht komen. Dankzij de frameloze vitrines van niet-reflecterend glas heb je het gevoel dat je de kunstwerken bijna kunt aanraken.

De Eregalerij

Het echte hoogtepunt van het Rijksmuseum ligt echter op de tweede verdieping. “Je opent de deuren en loopt naar binnen alsof je een kerk betreedt. Aan weerszijden van het pad hangen kunstwerken maar het magnum opus hangt recht voor je in het koor: De Nachtwacht.” Zo wordt het beschreven door de historicus die me door het Rijksmuseum rondleidt. De hele ruimte draait om dit ene kunstwerk: “De Nachtwacht”. Dit schilderij, dat 3,60 x 4,30 meter groot is, vormt inderdaad het hoogtepunt van het Rijksmuseum. Het toont officiers en wachters van het Amsterdamse Schuttersgilde. Andere bekende werken uit de Hollandse Gouden Eeuw hangen ook in de Eregalerij: “Het melkmeisje” of “De keukenmeid” van Johannes Vermeer, “De Joodse bruid” van Rembrandt (Van Gogh was een groot liefhebber van dit schilderij), “De vrolijke drinker“ van Frans Hals en “De bedreigde zwaan” van Jan Asselijn.

De Eregalerij is gericht op de meesterwerken uit de Gouden Eeuw en andere ruimtes, zoals de Haarlemse ontvangstkamer en de Amsterdamse grachtenkamer, combineren ook verschillende kunstvormen op deze manier: meubilair, schilderijen, porselein en tafelzilver uit bepaalde periodes worden allemaal gecombineerd in één kamer. Het is een compleet nieuwe manier van tentoonstellen. “Je loopt niet alleen een kamer binnen, je gaat een nieuwe eeuw binnen,” vertelt architect Jean-Michel Wilmotte, die verantwoordelijk is voor de tentoonstelling.

Typisch Hollands

Het Rijksmuseum is dus niet alleen een museum voor Nederlandse kunst maar ook voor de vaderlandse geschiedenis en levensstijl. Het Rijksmuseum is het topmuseum in Nederland. “Elk Nederlands kind moet De Nachtwacht hebben gezien,” zegt Wim Pijbes, directeur van het museum. Daarom is de toegang voor kinderen en jongeren tot en met 18 jaar gratis.

Er is nog een praktisch aspect dat aantoont hoe typisch Hollands het museum is: het Rijksmuseum is waarschijnlijk het enige museum ter wereld waar een heel gewoon fietspad onderdoor loopt. De Museumstraat loopt recht door het museum en verbindt het Museumplein met het stadscentrum. In het land van de fietsers is deze doorgang ook in het gerenoveerde museum in stand gehouden.

Rijksmuseum Amsterdam, Museumstraat 1, Amsterdam
Openingstijden: dagelijks van 9.00 tot 17.00 uur
Toegangsprijs: 15 euro voor volwassenen van 19 jaar en ouder
Je kunt ook online toegangsbewijzen kopen

Ontdek meer in de omgeving
Google map

Ontdek Nederland in elk seizoen

Nederland is prachtig in ieder seizoen. Ontdek de leukste vakantietips voor de lente, zomer, herfst en winter.

Lees meer