Helse pijnen en hemelse vreugde: “Jheronimus Bosch - Visioenen van een genie”

Ulrike Grafberger, vrijdag 11 maart 2016, 159 keer bekeken

Helse pijnen en hemelse vreugde: “Jheronimus Bosch - Visioenen van een genie”

Een menselijk onderlijf kronkelt uit de mond van een grotesk gezicht, naakte lichamen worden doorboord door zwaarden en pijlen of glijden wijdbeens langs de scherpe rand van een mes. Een duivels wezen berijdt de rug van een knielende vrouw, zijn gedolkte hand dreigend in de lucht. Op het lichaam van een slijmerige salamander troont het hoofd van een vrouw, een hoofd op vier benen en zonder lichaam loopt rond en in de deur vertoont zich de dood als een bleek en mager wezen, omwikkeld in dunne doeken.

Lees meer

Een menselijk onderlijf kronkelt uit de mond van een grotesk gezicht, naakte lichamen worden doorboord door zwaarden en pijlen of glijden wijdbeens langs de scherpe rand van een mes. Een duivels wezen berijdt de rug van een knielende vrouw, zijn gedolkte hand dreigend in de lucht. Op het lichaam van een slijmerige salamander troont het hoofd van een vrouw, een hoofd op vier benen en zonder lichaam loopt rond en in de deur vertoont zich de dood als een bleek en mager wezen, omwikkeld in dunne doeken.

Na het helse lijden volgt een moment vol hemelse vreugde: Delicate engelen met lange, filigreinen vleugels dragen de gestorvenen vreedzaam naar de hemel, door een verwachtingsvolle tunnel van licht. Hier, in het paradijs, rijpen de vruchten in de mond en zijn schelpen de veilige bedsteden.

Ik ben in ’s-Hertogenbosch (spreektaal: Den Bosch) op de tentoonstelling “Jheronimus Bosch - Visioenen van een genie” en ik bekijk de complexe afbeeldingen vol wonderlijke wezens die ons een spiegel lijken voor te houden: kijk wat er met je gebeurt als zo wellustig en gulzig bent als zij!

Het liefst zou ik urenlang met mijn neus op het veiligheidsglas gedrukt staan om nog meer details op te zoeken. De kleine, gemene duiveltjes en de half menselijke, half dierlijke wezens fascineren me nog het meest. Ze zijn ontsproten uit de fantasie van een genie.

Jheronimus Bosch stierf 500 jaar geleden in Den Bosch en inspireerde niet alleen kunstliefhebbers maar ook andere kunstenaars. Het gedachtegoed van Jheronimus Bosch is ook terug te vinden in de schilderijen van Vlaamse schilders zoals Pieter Huys en in de surrealistische werken van Salvador Dalí. De schilderijen van Bosch sieren de platenhoezen van Deep Purple en de Toten Hosen waren de creatieve inspiratie voor muziekcomposities, danschoreografieën, boeken en films.

Zijn weinige werken hangen in musea over de hele wereld: Wenen, Frankfurt, Washington en Venetië. Het Prado in Madrid bezit de meeste schilderijen, waaronder de bekende schilderijen ‘De tuin der lusten’ en ‘De hooiwagen’. In Spanje is Jheronimus Bosch zo geliefd, dat hij door de Spanjaarden El Bosco werd genoemd en ze gingen geloven dat hij een landgenoot van ze was.

En Den Bosch, de stad waar hij woonde? Die had niets meer. Tot nu. Want van 13 februari tot 8 mei 2016 kunnen in Het Noordbrabants Museum 20 schilderijen en 19 tekeningen van de beroemde stadsbewoner worden bekeken, tezamen met ongeveer 70 andere kunstwerken uit de 15e en 16e eeuw. Hoe hebben ze het bij de beheerders in Madrid voor elkaar gekregen om hun El Bosco korte tijd vreemd te laten gaan? Met een geniaal idee: alle werken van Jheronimus Bosch werden de afgelopen negen jaar voor een ‘Research and Conservation Project’ in Den Bosch (BRCP) onderzocht, gedocumenteerd en indien nodig gerestaureerd - in ruil voor een drie maanden durende hereniging in Den Bosch, die u nu kunt bekijken.

Tip: tickets en audiotour moeten vooraf worden besteld.

Adres: Het Noordbrabants Museum, Verwersstraat 41, Den Bosch

Ontdek meer in de omgeving
Google map
Adres: 
Verwersstraat 41
s-Hertogenbosch

Ontdek Nederland in elk seizoen

Nederland is prachtig in ieder seizoen. Ontdek de leukste vakantietips voor de lente, zomer, herfst en winter.

Lees meer