Het fraaie grachtenpand in de binnenstad van Franeker oogt zowel van buiten als van binnen nog steeds als het 18e-eeuwse woonhuis van wolkammer Eise Eisinga. De woonkamer herbergt echter een van de grootste schatten uit de wereldgeschiedenis: het oudste, nog werkende planetarium ter wereld.

Het einde van de wereld
Eelco Alta, een Friese predikant, zorgde in april 1774 voor een golf van paniek in Nederland. Op 8 mei van dat jaar, zo voorspelde hij, zouden een aantal planeten zo dicht bij elkaar staan, dat de Aarde daardoor uit haar baan zou raken en zou verbranden door de zon. Eise Eisinga, die zich naast het wolkammen bekwaamd had in wis- en sterrenkunde, wilde het Friese volk geruststellen en besloot in zijn woonkamer een planetarium te bouwen om het ongelijk van Alta aan te tonen.

Een rondje van dertig jaar
Zeven jaar later was Eisinga’s waarheidsgetrouwe levenswerk klaar. Aan het plafond van zijn woonkamer ziet u sindsdien de planeten en de zon hangen die via een ingenieus systeem van klokken en tandwielen hun werkelijke baan beschrijven; zowel in het zonnestelsel als in Franeker kost het Saturnus dertig jaar om een baan om de zon te maken. Nog een geluk voor Eisinga dat Pluto in 1781 nog niet ontdekt was: zijn schaalmodel had dan 25 keer zo groot moeten zijn…

Meer informatie
Website: www.planetarium-friesland.nl

View Larger Map