Ode aan het Landschap - 7 blind dates met Nederland - Holland.com
Reisinspiratie

Ode aan het Landschap

Start hier!

7 Blind Dates met Nederland

Als Corona ons één ding heeft gebracht dan is het wel een collectieve verliefdheid op dichtbij-bestemmingen waarbij vastgeroeste overtuigingen aan diggelen vielen en oogkleppen met een ruk zijn afgegaan. Sindsdien gieren de vlinders en is elke kennismaking met een nieuw landschap als een blind date waar we verrassend snel een klik mee voelen. Niet alleen vanwege de aantrekkelijke looks maar ook, of misschien wel juist door de verhalen die elk zintuig veranderen in een gevoelige snaar.

Het landschap als een kwetsbaar wezen, maar wel altijd volkomen zichzelf. Soms netjes in het gareel zoals een eindeloos polderlandschap dat met een vlijmscherp taartmes in gelijke stukken is verdeeld; de andere keer een landschap vol rimpels en met een ruige haardos waar nog nooit een kam doorheen is gehaald. Maar altijd rustiger dan gedacht en een plek waar je de ruimte krijgt. Sinds we de verscheidenheid aan landschappen van Nederland hebben (her)ontdekt zijn we beduidend minder eenkennig en verandert vrijwel elke eerste ontmoeting direct in een vaste relatie.

Via tal van kunstprojecten, verrassende excursies, prikkelende ervaringen en tentoonstellingen zet Ode aan het Landschap een jaar lang de diversiteit van het Nederlandse landschap vol in de spotlight. Ga op een spannende blind date en ervaar de prachtige verhalen van de zeven partners die dit themajaar mogelijk maken: Stap in het landschap, laat je omarmen en beleef het met al je zintuigen!

Blind Date - FRIESLAND

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: a Sense of Place
  • Zoekt: city slickers, nachtelijke sluipers en ruimtevaarders

Terpen, dijken, gemalen, ingedamde binnenzeeën: Friezen doen er al eeuwen alles aan om het nuchtere hoofd boven water te houden. Het resultaat van deze noeste arbeid is een oogverblindend landschap dat je nergens anders ter wereld aantreft. Beroemd om zijn Elfstedenschaatstocht, eindeloze meren en Friese Dumkes; berucht om zijn eigenzinnige bevolking.

Ieder jaar is hier de hemel zwanger van de schietgebedjes, in de hoop dat de temperatuur ver beneden het vriespunt zakt, zodat ruim 15.000 schaatshelden hun ijzers kunnen onderbinden. Maar erop wachten doen de Friezen allang niet meer; zij bogen hun ruige koppen over een alternatief: 11Fountains. Elf fonteinen die het verhaal vertellen van de elf Friese steden die verbonden zijn door het water dat als blauw bloed door de aderen van de provincie stroomt. Alle waterwerken zijn ontworpen door kunstenaars die met hun creaties niet alleen het water maar ook hun fantasie rijkelijk hebben laten vloeien. De fonteinen zijn met elkaar verbonden door routes die je te voet, op de fiets, met de auto, in de kajak of op een sup kunt volgen.

Behalve op zijn Elfsteden is Friesland ook trots op zijn donkere kanten, die zelfs tot twee keer toe met het predicaat ‘Official Dark Sky Park’ zijn bezegeld. Zo behoren Nationaal Park Lauwersmeer en de Boschplaat op Terschelling, samen met 39 andere gebieden, tot de donkerste plekken van de wereld. Ideaal voor nachtelijke sluipers op zoek naar activiteiten die het daglicht absoluut niet kunnen verdragen, zoals het spotten van de Melkweg of het hebben van een geheime ontmoeting met duistere figuren zoals de vleermuis en het hert.

Wie niet vies is van wisselende contacten komt naar de Waddenzee waar het landschap elke dag een andere relatie met je zoekt. De ene keer is ’t het geluid van slurpende geulen en pieren, de andere keer van krijsende vogels die op de Wadden aan het vreten en daten zijn. Maar het kunnen ook goed de gouden zangkeeltjes van zangers en acteurs zijn die deze zomer, in september, de zee van ruimte vullen tijdens de Wadopera, die het aangrijpende verhaal van visser Peter Grimes vertolkt. Welke relatie met de Waddenzee je ook zoekt, of hebt gevonden; het opkomende en afgaande water van dit grootste getijdengebied ter wereld zorgt ervoor dat je elke dag weer met een schone lei kunt beginnen.

Blind Date - NOORD-HOLLAND

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: leven met het water
  • Zoekt: kunstslurpers, buitenbeentjes en waterratten

Niet veel mensen zullen er op die manier naar kijken, maar als je er goed over nadenkt is Noord-Holland het grootste schiereiland van Nederland. In het westen knabbelt de Noordzee aan de kustlijn, in het noorden UNESCO Werelderfgoed de Waddenzee en in het oosten het getemde IJsselmeer dat door de aanleg van de Afsluitdijk in 1932 de voormalige Zuiderzee het zwijgen oplegde. Kloppend hart van dit ‘land van zee’ zijn historische steden als Amsterdam, Alkmaar, Haarlem, Hoorn en Enkhuizen; opgebouwd met mensenhanden en menselijk vernuft. Voorbij de stedelijke stenen stromen trekvaarten als opgezwollen aderen het platteland in, en rolt een eindeloos polderlandschap zich als een groene loper door de provincie uit.

Een polderlandschap als groene loper door de provincie.

Geen wonder dat dit landschap tal van schilders inspireerde, waaronder niemand minder dan de wereldberoemde schilder Claude Monet die zich laafde aan het landschap van de Zaanstreek. Maar ook de Nederlandse schilder, beeldhouwer en architect Rudi van de Wint (1942-2006) vond in het Noord-Hollandse landschap zijn Utopia. Ruim 25 jaar trok de beeldend kunstenaar uit voor de creatie van zijn levenswerk: De Nollen, dat in het gelijknamige duingebied bij Den Helder tot leven kwam in schilderingen, beelden en bouwsels die zijn innige relatie met het landschap verraden. Vanaf 16 mei kun je in het landschapspark De Nollen tijdelijk in zijn hoofd en hart kruipen door een route langs de kunstwerken te volgen. Word jij liever zachtjes in je oor gefluisterd? Luister dan naar de verhalende route die van Rudi’s werk in een podcast is verwerkt.

Een ander belangrijk onderdeel van het dna van Noord-Holland zijn de 160 molens die als een langgerekt chromosoom het karakter bepalen. Van mei tot oktober kun je daten met 22 van deze landschapsiconen. Samen vormen zij Het Geheime Genootschap dat op fluistertoon verklapt wat ze in de loop der eeuwen hebben gezien én hebben zien aankomen. Want wat vrijwel niemand weet is dat deze molens nog steeds de wacht over ons houden. Iets wat de mensheid honderd jaar geleden niet had kunnen voorspellen. Zij waren er destijds van overtuigd dat het einde van windenergie in zicht was, maar de molens wisten al die tijd wel beter. Zij wisten dondersgoed hoe groot hun invloed in de loop der jaren was geweest op zowel de mens als het landschap. En nog steeds is, want hoe houden we onze voeten droog nu de zeespiegel stijgt? Zwier op het ritme van de molenwieken van 22 molens, die gelijktijdig draaien, door het landschap, aangemoedigd door muziek en een flitsende lichtshow reis je zo door het verleden, heden en de toekomst.

Blind Date - NATIONALE PARKEN

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: Rembrandts van de Nederlandse natuur
  • Zoekt: avonturiers, stiltezoekers, vogelaars en wildebrassen
Maak kennis met de Rembrandts van de Nederlandse natuur: 21 Nationale Parken die niet alleen uitblinken in biodiversiteit maar ook in mogelijkheden. Een indrukwekkend aantal waarvan maar weinig mensen zich bewust zijn en al helemaal niet dat de variatie van de Nederlandse Great Outdoors zo groots is, evenals de ‘beleefbaarheid’ ervan. Vrijwel elk nationaal park legt zijn ziel direct bloot. Zwerf door een unieke waterwildernis (Nationaal Park NLDelta), zet als een ontdekkingsreiziger je eerste stappen op het grootste man-made natuurpark ter wereld, de Marker Wadden (Nationaal Park Nieuw Land), steek de Oosterschelde over in een kajak of ga hier op zeewiersafari, fiets óver de sterrenhemel van het Van Gogh-Roosegaarde fietspad in Van Gogh Nationaal Park in oprichting en proef de zilte smaken van de ruim 300 wiersoorten die er in Nationaal Park Oosterschelde groeien. Wie alle 21 parken in een road trip aaneenrijgt, is zo’n 1300 kilometer onderweg.

Elk park heeft vanzelfsprekend zijn eigen heilige graal, zoals de zeearend - ook wel bekend als de vliegende deur - van Nationaal Park Lauwersmeer. Maar ook voor het spotten van de Big 5 hoef je Nederland niet uit. Big Fives die in elk park overigens al snel uitgroeien naar Big Tens. Maar ook het Wadden Center op de Afsluitdijk (UNESCO Werelderfgoed), de 18 kilometerslange mountainbikeroute die over het hoogpolige tapijt van de heidevelden van Nationaal Park Sallandse Heuvelrug & Twente Reggedal rolt, de beversafari in Nationaal Park NLDelta of de Van Gogh Fietsroute die je in vijf etappes langs het leven van Van Gogh in het gelijknamige nationale park voert, dragen bij aan de ervaringen en de herinneringen die je in de parken maakt.

Van april tot en met oktober kun je speeddaten met verschillende nationale parken die je op binnen- en buitenlocaties uitnodigen voor hun kunsttentoonstellingen, films, muziek, excursies en diverse andere activiteiten waarmee je niet alleen de verhalen van het gebied ontrafelt maar ook je eigen stem kunt laten horen. Het landschap kun je tevens ervaren in zes nieuwe audiofietsroutes die je als cupido’s raken en je op een roze wolk langs het wad, de kust, de rivieren, het veen, de zandlandschappen en de polder laten zweven. Je vindt de audioroutes in de app Meesterwerk Nederlands Landschap.

Ervaar het Nederlandse landschap
Waar ervaar je de diversiteit van het Nederlandse landschap beter dan er middenin! Geniet bijvoorbeeld van de heerlijke rust en ruime bij een van de vele Landal GreenParks accommodaties of boek een uniek huisje in hartje natuur via Natuurhuisje.nl. Deze partners van Ode aan het Landschap plaatsen je moeiteloos middenin het rijke landschap. En ben je op zoek naar effe iets compleet anders? Laat je dan eens inspireren door de mogelijkheden van Panorama Shelter-caravan van KIP.

Blind Date - LIMBURG

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: wijze moeder die lief en leed met je deelt
  • Zoekt: rivierverkenners, oeverdwalers en romantische dromers
Wie Limburg wil leren kennen, doet er goed aan om eerst bij Moeder Maas langs te gaan. Deze ongetemde rivière d’amour liet het, op weg naar de Noordzee, namelijk niet na om haar sporen letterlijk achter te laten in het Limburgse landschap. Gevormd door haar wulpse bewegingen ontstond zo een beeldschoon heuvellandschap dat uniek is voor Nederland. En nog altijd manifesteert de Maas zich als een lange ankerlijn waaraan de Limburgers zich stevig vasthouden, als een riviervolk met vele gezichten - zoals de Grensmaas, Zandmaas, Maasplassen, Maasduinen en de Maasvallei - maar wel met een en dezelfde taal. De taal van het bewegende water dat van het verleden naar het heden stroomt, en de mens onderweg meetrekt in een kolk van verhalen die dit jaar allemaal samenkomen in één groot verhaal: Ode aan de Maas.

Wie van zuid naar noord vaart, fietst of wandelt, reist door de tijd. Een reis die laat zien hoe de Limburgers leefden en leven met de Maas. Neem een plons in kunst en cultuur, dwaal door natuur en ga vooral hélemaal kopje onder in het Bourgondische leven waar Limburg een patent op heeft. Al deze facetten komen deze zomer samen in acht themaweekenden die op en rond de Maas worden georganiseerd. In ieder themaweekend neemt een ander deel van de Limburgse Maas het podium over. Altijd uniek en immer verrassend, ook online waar je dankzij een digitaal storytelling-platform van het Limburgs Museum in Venlo aan de lippen van Moeder Maas kan blijven hangen.

Het Bourgondische leven, waar Limburg een patent op heeft.

Hier komen vier verschillende perspectieven op de levensader van Limburg in een unieke multidisciplinaire tentoonstelling bij elkaar. Onder de naam Machtige Maas: Muze, Monster, Moeder, Moordenaar worden al je zintuigen geslepen. Van de romantiek van het glooiende landschap die door vele kunstenaars is vastgelegd (muze) beland je in de pijn van Limburg na de overstromingen (monster), kom je op adem in de troostende schoot (moeder), ter voorbereiding op de uitsmijter: de confrontatie met jezelf, de mens als vervuiler van het landschap (moordenaar). De tentoonstelling is vooral een uitnodiging om zelf naar Moeder Maas te gaan en haar in al haar schoonheid en veelzijdigheid te zien, voelen en ruiken.

Blind Date - FLEVOLAND

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: alles wat je hier niet zou verwachten en toch vindt!
  • Zoekt: kunst- en cultuursnuivers en innovatiejunkies
Daar waar vroeger de Zuiderzee gulzig als een wolf aan de omliggende gebieden vrat, ligt nu Flevoland, de jongste provincie van Nederland. Hier stap je niet alleen op de bodem van de voormalige Zuiderzee maar ook op een vruchtbare voedingsbodem van natuur, kunst en innovatie. Zoals bijvoorbeeld het ‘eiland’ Schokland dat als een fata morgana in een zee van weilanden ligt. Ooit omringd door woelige baren die tegen de houten zeewering beukten, nu vooral een plek waar geschiedenis, natuurbeleving en kunst hand in hand gaan. Deze zomer verandert het terpenlandschap zelfs in één groot podium. Vanaf 5 juni organiseert Flevoland op Schokland namelijk iedere twee weken een programmering onder de titel ‘Zomer op Schokland: Dichter op het water’ met poëzie, theater, muziek en kunst.

Maar ook hierbuiten vind je Kunst met een grote K. Verspreid door de polder brachten diverse internationale kunstenaars verhalen tot leven met schilderkwasten, beitels, graafmachines, lasapparaten en betonmolens. Uit welke hoek je ook kijkt of komt, telkens ‘hoor’ je een ander geluid en is de verbinding met het landschap weer anders. Ga op road trip en volg het spoor van de negen kunstwerken die je door het verleden, heden en de toekomst loodsen. Alle kunstwerken zijn samengebracht in het boek Land Art Live. De Flevoland Collectie, dat behalve als naslagwerk tevens fungeert als handige reisgids. In juni 2021 krijgt de collectie extra aandacht en worden er onder meer speciale tours georganiseerd.

Ben jij toch meer een natuursnuiver? Stap dan op de boot en vaar vanuit de haven in Lelystad in een uurtje naar de Marker Wadden, het grootste man-made natuurpark ter wereld dat midden in het Markermeer letterlijk van de grond is getrokken. Hier dompel je onder in een oase van natuur waar het vliegverkeer, dankzij de ontelbare vogelsoorten, drukker is dan boven Schiphol en Lelystad bij elkaar. Tussen al dit natuurschoon kronkelt 12 kilometer aan wandelpad. Mazzelaars is het gelukt om een van de vier tiny houses te boeken die er op het eiland staan.

Blind Date - ACHTERHOEK

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: coulisselandschap van weilanden en bossen
  • Zoekt: spoorzoekers en kunstjagers
Toen Moeder Natuur zich miljoenen jaren geleden over de vormgeving van de Achterhoek boog, schoof ze met haar brede schouders eerst de dikke ijslaag van het Pleistoceen als een bulldozer aan de kant. In haar ijver trok ze tonnen zand, zwerfkeien en grind met zich mee. Vervolgens draaide ze de thermostaat flink omhoog waardoor het ijs smolt en er proestend een landschap naar boven kwam van dikke stuwwallen, meren, beken, rivieren, zandvlaktes en moerasbossen. Stuk voor stuk decorstukken die later onder invloed van de mens het typische coulisselandschap - waarin als een lapjesdeken het landschap bedekken - van de Achterhoek zouden vormen. Over het ontstaan van de naam ‘Achterhoek’ doen verschillende verhalen de ronde, maar voor de gemiddelde Nederlander staat de regioaanduiding vooral gelijk aan ‘ver weg van de hectiek van de (rand)stad’. Daar waar het stil genoeg is om naar de verhalen te luisteren die hier het samenspel tussen mens en natuur vertellen.

Dit jaar zijn deze verhalen samengevat in diverse initiatieven, waaronder het project Historisch Cultuurlandschap dat de Achterhoek in zes themaroutes vangt: Begin, Boerenleven, Buitenplaatsen, Water, Geloof, en Handel. Elke route volgt een spoor uit het verleden dat vormgaf aan het karakter van het Achterhoekse landschap en zijn bewoners. Een landschap waarin je ongegeneerd kunt flirten met stijlvolle landgoederen van adellijke families, gegoede boeren en welgestelde burgers die hun kastelen, parkbossen en boomgaarden als bruidsschatten aan je opdragen. 

Ongegeneerd flirten met landgoederen van adellijke families.

Een ander regioverhaal richt zich dit jaar op kunstjagers. Pomp je fietsbandjes op en volg de IJsselbiënnale, een kunstroute langs rivier de IJssel. Van 18 juni tot en met 19 september krijg je langs de route het werk van 26 internationale kunstenaars in het vizier die met hun werk niet alleen een ode aan de rivier brengen, maar tevens hun zoektocht naar de invloed van klimaatsverandering op de IJsselvallei met je delen. Maar het jachtgebied van de kunstjager en spoorzoeker blijkt nog veel groter. Tot in de 19e eeuw vormde kleinschalige landbouw de voornaamste inkomstenbron van de Achterhoek. Het verhaal van dit agrarische verleden wordt verteld door een serie kunstwerken (in de maak) die gezamenlijk in een route, de Silo-Art-Tour, door het boerenlandschap zullen sijpelen. De kunstzinnige slinger is gebaseerd op de inmiddels beroemde Silo Art Trail in Australië waar 37 silo’s als canvas dienden voor reusachtige muurschilderingen. Gedurende het hele jaar kun je in de Achterhoek genieten van de creatieve lik verf waarmee een street-art kunstenaar tal van objecten hun streekidentiteit gaf.

Blind Date - HOLLANDSE WATERLINIES

Datingprofiel

  • Belangrijkste karaktereigenschap: water als bondgenoot
  • Zoekt: geschiedenisjutters, safarigangers en kilometervreters

De Hollandse Waterlinies is een van de heldenverhalen van de Nederlandse geschiedenis waarvan het eerste hoofdstuk al in 1815 werd geschreven en het laatste in 1940 toen de waterlinies zijn functie als verdedigingslinie tegen oorlogsdreiging verloor. De linies, die van Edam tot aan de Biesbosch loopt, bestaat uit een complex van sluizen, forten en vestingsteden dat was aangelegd om een groot deel van Holland en de steden Amsterdam en Utrecht te beschermen. Zodra vijandige troepen te dicht in de buurt kwamen, werden gebieden onmiddellijk onder water gezet. De historische waarde van de linies werd in 1996 onderstreept, toen de Stelling van Amsterdam een plek op de Werelderfgoedlijst van UNESCO opeiste.

Wie een flinke duik in de geschiedenis van de linies wil maken, zet een dik kruis in zijn agenda op het weekend van 3-4 of 10-11 september. Dit voor het evenement ‘We sluiten de Linies’ waarbij de deuren voor bezoekers juist wagenwijd opengaan en je toegang verschaffen tot zowel de militaire geschiedenis als de toekomst van de linies waarin het nathouden van de grond, als wapen in de strijd tegen verdroging, centraal staat. Een feestweekend waarin met muziek, theater en lichtprojectieshows extra slingers worden ophangen.

Ben je naast fan van de geschiedenis ook geïnteresseerd in natuur en biodiversiteit; meld je dan aan voor een van de fortensafari’s die tussen mei 2021 en mei 2022 op het programma staan. Samen met de boswachter worden de verhalen van de forten, die jarenlang afgesloten waren, ontrafeld. Want sinds de deuren van deze stepping stones in het landschap op slot gingen, vonden tal van dieren en planten er hun Utopia. In prachtig verscholen natuureilandjes, van mini steppes tot dichtbegroeide oerwouden, leven nu dieren, insecten, planten en bloemen waarvan de herkomst soms zeer bijzonder is. Zonder inburgeringscursus hebben zij zich inmiddels volledig aan hun nieuwe thuis aangepast.

Een andere manier om de Hollandse Waterlinies te ontdekken is op de fiets, tijdens de Hollandse Waterlinies Fietstour, dat in het weekend van 19-20 juni wordt georganiseerd. Recreatieve fietsers kiezen op zaterdag voor een van de thematische routes (40 of 60 kilometer), terwijl de uitgehongerde kilometervreter op zondag zijn tanden zet in de route van 100, 200 of zelfs 300 kilometer waarin alle pareltjes van de hele linies aaneen worden geregen. Een unieke ervaring en een evenement dat zich prima thuis voelt op je bucketlist.

Geef ook ode aan het landschap

Geïnspireerd geraakt door de wonderlijke verhalen over het Nederlandse landschap? Doe mee, laat anderen zien hoe jíj een ode geeft aan het landschap en deel je post met de rest van Nederland met de hashtag #odeaanhetlandschap.

Stap in het landschap, laat je omarmen en beleef het met al je zintuigen!