© Liberation Route Europe

Volg het spoor van de Poolse bevrijders

9 van 12 bezoekers vinden deze informatie waardevol.
Adres:
Kerkstraat 27
6665CE

Het is 29 oktober 1944. De inwoners van Breda zijn in jubelstemming. Na jaren van bezetting door Nazi-Duitsland, zijn ze eindelijk bevrijd. Hun bevrijders? De 1e Poolse Pantserdivisie onder leiding van generaal Maczek. Dat er bij de bevrijding van Nederland Britse, Amerikaanse en Canadese troepen betrokken waren weten de meeste mensen wel. Maar dat ook de Polen een belangrijke rol speelden in Nederland tijdens de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog, is minder bekend.

© Liberation Route Europe
  • Volg het spoor van de Poolse bevrijders door Nederland.
  • Ontdek de bijzondere rol die Poolse troepen speelden tijdens Operatie Market Garden.
  • Ervaar de bijzondere band tussen Breda en haar Poolse bevrijders.

Poolse bevrijders in Nederland

Hoe het kon dat Poolse troepen uiteindelijk in Nederland terecht kwamen is een bijzonder verhaal. Hoewel Polen bezet is door Nazi-Duitsland, houdt dat een groot aantal Polen niet tegen om toch te willen vechten voor de vrijheid. Uit emigrantenzoons, vluchtelingen uit werkkampen, krijgsgevangenen die wisten te ontsnappen en militairen die na de val van Polen wisten te vluchten wordt in 1942 in Groot-Brittannië de 1e Poolse Pantserdivisie opgericht. In augustus 1944 trekken de Polen ten strijde. De 1e Poolse Pantserdivisie vecht in Normandië en trok vervolgens via België door naar Nederland. Daar is de divisie betrokken bij de Slag om de Schelde en voeren ze rond de jaarwisseling van 1944 een hevige strijd met forse verliezen bij Kapelsche Veer in West-Brabant. Het is niet de enige Poolse eenheid die strijd levert in Nederland, ook de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade landt tijdens Operatie Market Garden in Nederland.

De bevrijding van Breda

Als de soldaten van de 1e Poolse Pantserdivisie op 29 oktober 1944 Breda bevrijden van de Duitse bezetters, worden ze juichend door de bevolking onthaald. De inwoners van Breda verwelkomen hun bevrijders na jaren van bezetting met open armen en hangen winkeletalages vol briefjes met ‘Bedankt Polen’ in het Pools. De dankbaarheid van de bevolking van Breda is vandaag nog steeds merkbaar en wie door Breda wandelt, komt nog steeds sporen van de Poolse bevrijders tegen.

Zoals de Duitse Panther tank, in het Wilhelminapark. In 1945 gaf de 1e Poolse Pantserdivisie deze veroverde tank cadeau aan de bevolking van Breda. Nu herinnert hij aan de bijzondere band tussen Polen en Breda.

Breda was niet de enige stad die door de mannen van de pantserdivisie werd bevrijd. Via Duitsland trekken ze helemaal door naar Oost-Groningen. Onderweg bevrijden ze meerdere steden. In Emmen en Made herinneren monumenten nog steeds aan de dappere strijd die de Polen leverden om Nederland te bevrijden.

© Liberation Route Europe

Poolse parachutisten tijdens Market Garden

Op 21 september 1944 wordt de 1e Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade onder bevel van generaal Stanisław Sosabowski boven Driel gedropt. Hun opdracht? De 1e Britse Airborne Divisie ten noorden van de Rijn ondersteunen.

De missie verloopt niet vlekkeloos. Vanwege slecht weer wordt de dropping van de Polen afgeblazen. Een deel van de transportvliegtuigen met daarin 500 Poolse parachutisten keert terug. Sommige vliegtuigen ontvangen het bericht over de annulering van de missie niet en vliegen door. Zij worden boven Nederland onder vuur genomen door Duits luchtafweergeschut, maar slagen er wel in de Poolse troepen te droppen. Tot overmaat van ramp blijkt de veerpont om de Neder-Rijn bij Driel over te steken vernield. In de dagen die volgen slaagt een aantal Poolse troepen erin om onder zwaar vijandelijk vuur de rivier over te steken in rubberbootjes. Degenen die de overkant halen versterken de uitgeputte Britten bij Oosterbeek. De situatie blijkt echter al gauw onhoudbaar en in de nacht van 25-26 september worden de Britse en Poolse troepen over de Rijn teruggetrokken uit Oosterbeek.

Ondanks het moedige optreden van de Polen, wordt generaal Sosabowski door de geallieerden onterecht als zondebok voor het falen van de Operatie Market Garden aangewezen. Pas na zijn dood krijgt hij de erkenning die hij verdient. Meer dan honderd Poolse soldaten komen om het leven. Op het Polenplein in Driel staat het Nationaal Monument ter nagedachtenis aan de gesneuvelden. In Informatiecentrum De Polen van Driel ontdekt u het complete verhaal van de mannen die ondanks alle tegenslagen dapper stand hielden.

De grootste Poolse begraafplaats van Nederland

Ruim 160 soldaten van de 1e Poolse Pantserdivisie en 1e Poolse Onafhankelijke Parachutisten Brigade liggen begraven op het Pools Militair Ereveld (Ettensebaan 30, Breda), de grootste Poolse begraafplaats van Nederland. Ook de bevelhebber van de Pantserdivisie, Stanisław Maczek, ligt hier. Toen hij in 1994 op 102-jarige leeftijd overleed, was het zijn laatste wens om begraven te worden bij ‘zijn’ soldaten.

Liberation Route

Ontdek deze historische herdenkingsroute in Nederland, die de belangrijkste mijlpalen tijdens het oprukken van de geallieerde legers met elkaar verbindt.

Meer Liberation Route

© Liberation Route Europe
Musea

General Maczek Museum in Breda

Dit museum in Breda is gewijd aan de dappere mannen en vrouwen van de 1e Poolse Pantserdivisie. Onder leiding van generaal Maczek hebben zij in 1944 en 1945 belangrijke delen van ons land van de Duitse bezetting en onderdrukking bevrijd.

© Liberation Route Europe

Zie de Panther tank

Deze tank werd cadeau gegeven aan de bevolking van Breda door de 1e Poolse Pantserdivisie, ter nagedachtenis aan de bijzondere band tussen Polen en Breda.

© Stichting Driel-Polen

De Polen van Driel

In het informatiecentrum komt u alles te weten over Generaal Sosabowski en de Poolse bevrijders.