Ontdek de verhalen van het Eise Eisinga Planetarium
In het Friese Franeker vind je een van de meest bijzondere wetenschappelijke monumenten van Nederland: het Eise Eisinga Planetarium. In deze aflevering van Orange Horizons ontdek je hoe wolkammer en amateurastronoom Eise Eisinga meer dan tweehonderd jaar geleden een werkend model van het zonnestelsel bouwde in het plafond van zijn eigen woonkamer.
Wat begon als een poging om angst en desinformatie tegen te gaan, groeide uit tot een wereldwijd uniek monument. Sinds 2023 behoort het planetarium officieel tot het UNESCO Werelderfgoed.
- Ontdek het oudste planetarium ter wereld.
- Bezoek UNESCO Werelderfgoed in Friesland.
- Leer hoe één man het zonnestelsel verklaarde.
🎧Luister de aflevering over het Eise Eisinga Planetarium.
Het verhaal van het Eise Eisinga Planetarium begint in de achttiende eeuw, in een tijd waarin kennis over sterrenkunde voor veel mensen nog beperkt was. Toen een Friese predikant voorspelde dat een bijzondere stand van de planeten het einde van de wereld zou veroorzaken, besloot Eise Eisinga het tegendeel te bewijzen. Hoe? Door zelf een volledig werkend planetarium te maken.
Houten tandwielen en slingers
Tussen 1774 en 1781 bouwde hij in zijn woonhuis in Franeker een mechanisch model van het zonnestelsel. Met houten tandwielen, slingers en duizenden handgemaakte onderdelen liet hij de planeten in real time rond de zon bewegen. Het meest indrukwekkende: het systeem werkt vandaag de dag nog steeds en de berekeningen blijken nog altijd opmerkelijk nauwkeurig.
In deze aflevering van Orange Horizons ontdek je niet alleen hoe het planetarium technisch werkt, maar ook waarom het zo’n bijzonder verhaal vertelt over nieuwsgierigheid, educatie en vakmanschap.
We nemen je mee door de historische kamers van het voormalige woonhuis van Eisinga, langs de originele werkplaats en de instrumenten die hij gebruikte voor zijn berekeningen. Ook hoor je hoe koning Willem I zo onder de indruk raakte van het planetarium dat hij het gebouw aankocht en openstelde voor publiek.
Daarnaast delen we praktische tips voor je bezoek aan dit prachtige stuk UNESCO Werelderfgoed.
Benieuwd waarom het Eise Eisinga Planetarium wordt gezien als een van de meest bijzondere UNESCO-locaties van Nederland? Luister dan de aflevering via de player hierboven of via Spotify, Apple Podcasts, YouTube, Podimo en Pocket Casts.
