Hoe Groot-Brittannië hielp om Nederland te bevrijden

5 van 5 bezoekers vinden deze informatie waardevol.

De Britten speelden van september 1944 tot april 1945 een belangrijke rol in de bevrijding van Nederland, die begon met hun betrokkenheid bij Operatie Market Garden. De Britse troepen trokken daarna verder om te helpen bij de bevrijding van bijna alle delen van Nederland, waarbij duizenden soldaten hun leven gaven om het land uit de greep van de Duitse bezetting te krijgen. Volg hun Liberation Route.

  • Lees meer over de veldslagen die leidden tot de overwinning van de geallieerden in Nederland.
  • Ontdek hoe de Britten een belangrijke rol speelden in de bevrijding van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.
  • Volg de Liberation Route om de voetsporen te volgen van de Britse troepen in Nederland.

Groot-Brittannië begint aan de missie om te helpen bij de bevrijding van Nederland

Op zondag 17 september 1944 stijgen duizenden vliegtuigen op en vullen de lucht boven Engeland om richting Nederland te vliegen. De vloot, waarin onder meer Stirlings en Liberators meevliegen, zorgt voor een indrukwekkend gezicht dat tragedie en verwoesting voorspeldt. Niet lang daarna worden een leger van luchtlandingstroepen achter de Duitse linies gedropt en vallen grondtroepen vanuit België de provincie Noord-Brabant binnen. Operatie Market Garden, bedoeld om de geallieerden te laten oprukken naar Duitsland, is begonnen. De Britten komen helpen om Nederland te bevrijden.

Operatie Market Garden

Tijdens Operatie Market Garden, die plaatsvond in Gelderland en Noord-Brabant, raakte Groot-Brittannië voor het eerst betrokken bij de strijd tegen de nazi's in Nederland. Leden van de British 1st Airborne Division, de ‘Rode Duivels', worden gedropt op het platteland rond Arnhem en Britse grondtroepen rukken op in Noord-Brabant en Gelderland. Ook op andere locaties landen luchtlandingseenheden, zoals bij Son en op de Ginkelse Heide bij Ede. Op 18 september bevrijdden Amerikaanse parachutisten Eindhoven, waardoor de Britse grondtroepen verder naar het noorden konden optrekken. Tot op de dag van vandaag wordt er in Eindhoven een jaarlijkse viering gehouden ter herdenking van de bevrijding van de stad.

Enkele dagen na het begin van de operatie raakten de geallieerden in de problemen. De grondtroepen moesten over een smalle tweebaansweg richting het noorden rijden. Omdat ze daar continu onder vuur lagen van de Duitse soldaten, noemden ze de route ‘Hell's Highway'. De geallieerden slaagden erin om op 20 september 1944, ondanks felle tegenstand van de Duitsers, de bruggen over de Waal bij Nijmegen in te nemen. Voor dit succes moest een hoge prijs worden betaald: talloze soldaten sneuvelden tijdens de heldhaftige oversteek van de Waal.

De 1st Airborne Division werd teruggedrongen naar Oosterbeek en het 2nd Parachute Battalion van John Frost was omsingeld in Arnhem. Dagen later gaven ze zich over. Duitse tanks reden over de Rijnbrug de Betuwe in. Op zaterdag 23 september werden de strijdkrachten daar overlopen en op maandag werden zo'n 2400 militairen geëvacueerd van Oosterbeek naar de bevrijde gebieden ten zuiden van de Rijn. Market Garden was mislukt. 

De brug die de geallieerden niet wisten te veroveren, die inmiddels de John Frostbrug heet, bleek destijds ‘a bridge too far’ (een brug te ver) en is nog steeds intact. U kunt de tragische gebeurtenissen van september 1944 en Operatie Market Garden herbeleven in het bezoekerscentrum Airborne at the Bridge  in Oosterbeek. Ook het jaarlijkse evenement Bridge to Liberation (brug naar bevrijding) brengt een passend eerbetoon aan het offer dat de soldaten die meevochten in de slag brachten. Dit indrukwekkende herinneringsevenement met onder meer film, dans en muziek wordt op de brug gehouden. Lees meer over een bezoek aan oorlogsbegraafplaatsen in Nederland.

De Slag om Overloon en de bevrijding van Brabant

Nadat Operatie Market Garden mislukt was, bereidden de geallieerden zich opnieuw voor op een opmars naar Duitsland. Daarvoor moesten ze het gebied ten westen van de Maas veiligstellen. Een van de veldslagen waarmee ze dit deden, was de Slag om Overloon. Nadat Amerikaanse troepen de veldslag waren begonnen, eind september 1944, werden de modderige akkers overstroomd door een 90.000 man sterke Britse troepenmacht, die Overloon op de avond van 12 oktober wist in te nemen. Vijf dagen later gaven de Duitsers de stad Venray op. Er waren meer dan 3100 Britten, Duitsers, Amerikanen en Nederlandse burgers omgekomen, de dorpen en de omgeving waren grotendeels verwoest. De strijd was voorbij.

Tegenwoordig zijn de graven van de tijdens de veldslag gesneuvelde Britse soldaten nog te bezoeken op het ereveld Overloon Commonwealth War Cemetery. Kom meer te weten over dit tragische hoofdstuk uit de geschiedenis in het Oorlogsmuseum in Overloon, het grootste in zijn soort in Nederland.

Omdat de Duitsers in Midden- en West-Brabant een bedreiging vormden voor de aanvoerroutes van en naar Antwerpen, begonnen Britse en Canadese troepen half oktober met Operatie Pheasant, om de Duitsers de Maas over te drijven. Rond dezelfde tijd vochten Britse troepen ook mee in de Slag om de Schelde in Zeeland, een drie weken durend gevecht om toegang te verkrijgen tot de havens van Antwerpen.

Operatie Nutcracker draagt bij aan de bevrijding van Limburg

Toen Zeeland en Brabant begin november waren bevrijd, werden de divisies die daar hadden gestreden opnieuw ingezet in Oost-Brabant en Noord-Limburg. Op 14 november begon Operatie Nutcracker, het laatste offensief om Noord-Limburg te bevrijden. Noord-Limburg werd overspoeld door geallieerde troepen en op 26 november werden de Duitsers teruggedrongen tot aan de Maas. Op 3 december 1944 bereikte de frontlinie die rivier uiteindelijk. Zuid-Nederland was voor het grootste deel bevrijd.

In de winter van 1944 waren de geallieerde troepen in het operationele gebied op veel plaatsen rond Nijmegen tot stilstand gekomen. Er vonden veel statische gevechten plaats, tot Operatie Veritable, die ook wel de Slag om het Reichswald wordt genoemd, begon. Dat bleek een keerpunt te zijn tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog. Het was het openingsspel in het Rijnlandoffensief, een enorme operatie om het gebied ten westen van de Rijn te veroveren en de rivier zo mogelijk over te steken, en er werden grote aantallen Britse, Canadese en Amerikaanse soldaten voor samengebracht om de asmogendheden terug naar Duitsland te dringen. Ontdek hier meer over in het Vrijheidsmuseum in Groesbeek.

Het uiteindelijke succes van Veritable, na tegenslagen door overstromingen en de onverzettelijkheid van de Duitse verdedigingslinie, betekende dat Britse troepen in maart 1945 een missie konden uitvoeren waarbij delen van het oosten van Nederland werden bevrijd. Begin april werden Enschede en Hengelo bereikt.

Een van de plekken waar u de bevrijding van dit deel van Nederland en het verhaal over de Tweede Wereldoorlog van begin tot eind kunt terugzien, is in het Memory Museum in Nijverdal. Op 16 april werd Arnhem door de Britten bevrijd. Dit was een belangrijke dag voor Britse militairen die vrienden in de stad hadden verloren tijdens de mislukte Operatie Market Garden. Rond dezelfde periode ondersteunde de Britse Special Air Service (SAS) Canadese troepen bij de bevrijding van het noorden van Nederland.

Nederland eindelijk bevrijd

Op 4 mei is de strijd in Nederland voorbij. Een dag later houden koningin Wilhelmina en prins Bernhard radiotoespraken waarin ze de bevrijding bekendmaken.

Op 7 mei begint een triomftocht door de Randstad, door steden als Rotterdam, Amsterdam, Den Haag, Utrecht en omgeving en overal waar de troepen kwamen, was het feest. Er staken tulpen uit geweerlopen, er werd triomfantelijk met vlaggen gezwaaid en mensen omhelsden iedereen die maar in de buurt was. De Britten gingen naar huis, de Nederlanders begonnen aan de wederopbouw. Het land was eindelijk weer vrij.

Liberation Route

Ontdek deze historische herdenkingsroute in Nederland, die de belangrijkste mijlpalen tijdens het oprukken van de geallieerde legers met elkaar verbindt.

Meer Liberation Route

© Liberation route

Nationaal Monument Kamp Vught

Ervaar een donkere bladzijde uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland bij Nationaal Monument Kamp Vught. Meer dan 32.000 mensen hebben tijdens de oorlog in Kamp Vught opgesloten gezeten.

© Liberation route

Oorlogsbegraafplaats Oosterbeek

1763 Britse en Poolse soldaten die omkwamen tijdens Operatie Market Garden rusten op de Oorlogsbegraafplaats in Oosterbeek.

© Liberation route
Musea

Oorlogsmuseum en oorlogsbegraafplaats Overloon

Het Oorlogsmuseum neemt u mee in de geschiedenis van de bezetting, verzet en vervolging tijdens WOII en belicht de rol van Overloon bij operatie Market Garden. Rijdt over de unieke fietsbrug, waarop u letterlijk dóór het museum fietst op weg naar de omliggende begraafplaatsen.

Musea

Airborne Museum ‘Hartenstein’

Maak zelf deel uit van de strijd in de Airborne Experience en beleef de Slag om Arnhem en Operatie Market Garden aan de hand van persoonlijke documenten en authentieke voorwerpen in Airborne Museum ‘Hartenstein’.